EIN HANES

Ers bron i 100 mlynedd mae ein Sefydliad wedi cefnogi pobl ifanc yn rhai o gymunedau mwyaf difreintiedig Cymru.  Mae gwreiddiau'r Sefydliad yn mynd yn ôl i feysydd glo cymoedd glofaol De Cymru.

1922

Sefydlwyd y Mudiad gan y Capten John Glynn-Jones a David Davies o Landinam, a gafodd ei enwi fel Arglwydd Davies Llandinam yn ddiweddarach.

Bu Capten Glynn-Jones yn gweithio fel swyddog lles yng Ngrŵp Glo Ocean, sy'n eiddo i’r teulu Davies ac yn berchen ar byllau glo ar draws De Cymru. Roedd yn cydnabod y problemau a wynebir gan y "bechgyn glofaol" ifanc nad oedd ganddynt fawr ddim i'w wneud yn ystod eu hamser hamdden. Lluniodd y syniad o ddatblygu clybiau lle gallai'r bechgyn fanteisio ar gyfleoedd ar gyfer ffordd iachach o fyw fel clybiau chwaraeon ac ymarfer corff, gweithgareddau diwylliannol a datblygu eu disgyblaeth a'u cyfrifoldeb o fewn eu cymunedau eu hunain.

 

Agorwyd y Clwb Bechgyn cyntaf yn swyddogol yn Nhreharris yn 1922, wedi’i ddilyn gan Glybiau Bechgyn eraill ar draws Cymoedd De Cymru.

 

Cynhaliwyd y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol cyntaf ym mis Mai 1928 yng Nghaerdydd, lle cytunodd y cyfranogwyr ar gynlluniau ar gyfer datblygu'r Sefydliad yn y dyfodol.

1923

Cymerodd grŵp o fechgyn o Ardal Maes Glo Ocean ran mewn gwersyll a drefnwyd gan Ei Fawrhydi Dug Efrog. Roedd y profiad hwn wedi creu'r syniad o ddatblygu gwersyll tebyg yn Ne Cymru.

1925

Ar ôl cyfnod arbrofol o bythefnos yn 1925, agorodd Gwersyll Bechgyn Sain Tathan - lle gallai aelodau o bob clwb Bechgyn fynychu. Yr enw swyddogol oedd "The Miners’ Welfare Fund District Committee Seaside Camp". Cefnogwyd y cyfleuster gan roddion gan Gronfa Les y Glowyr ac roedd Capten Glynn-Jones yn gobeithio datblygu undod rhwng y gwahanol glybiau gyda chymorth y gwersyll.

1928

Ym mis Gorffennaf cynhaliwyd y Gynhadledd Flynyddol gyntaf gydag arweinwyr clybiau, aelodau'r pwyllgor rheoli ac ysgrifenyddion y chwe chlwb bechgyn cyntaf ym Mhentref Bechgyn Sain Tathan. Ddeufis yn ddiweddarach, roedd y clybiau presennol yn uno fel Ffederasiwn Clybiau Bechgyn De Cymru.

 

Ar ôl proses o ddatganoli, roedd deuddeg ardal clwb yn rhanbarth De Cymru.

 

Estynnodd Ffederasiwn De Cymru ei ardal a daeth yn Gymdeithas Clybiau Bechgyn Cymru. Ar ôl cryfhau'r amodau aelodaeth, gostyngwyd cyfanswm nifer y clybiau cysylltiedig i 107, gyda’r rhan fwyaf ohonynt wedi'u lleoli yn yr ardaloedd glofaol.

Lord-Davies Portrait

Lord Davies of Llandinam portrait

Os ydych am ddarganfod mwy am hanes y Sefydliad, mae croeso i chi ymweld â'r canllaw: "Llinell amser 28-08 Hanes Mudiad Clybiau Bechgyn yng Nghymru".

Cymerwch olwg ar ein Oriel!

t and g library
St.AthensBoysCamp_edited
t and g 1926
Lord-DaviesPortrait
Treharris
t and g 4
ton and gelli CGJ
ton and gelli snooker
Treharris